Νυχτερινή εργασία, Κυριακές και αργίες: προσαυξήσεις και κανόνες για το πρόγραμμα βαρδιών

02

Προσαύξηση νυχτερινής εργασίας: 25%

• Για κάθε απασχόληση από τις 22:00 έως τις 06:00 οι νόμιμες αποδοχές προσαυξάνονται κατά 25%. Τη δικαιούνται όλοι οι εργαζόμενοι, με μόνιμη ή όχι απασχόληση στις ώρες αυτές, σε επιχειρήσεις συνεχούς ή μη λειτουργίας (ΚΕΔ άρθρο 150).
• Η προσαύξηση υπολογίζεται πάντα στα υποχρεωτικά κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων, δεν συμψηφίζεται με τυχόν υψηλότερες αποδοχές και μειώνεται αναλογικά όταν η απασχόληση είναι μικρότερη από το κανονικό ωράριο.
• Όσοι εργάζονται αποκλειστικά τη νύχτα λόγω της φύσης της εργασίας δεν τη δικαιούνται μόνο αν οι αποδοχές τους είναι ήδη τουλάχιστον 25% πάνω από τα κατώτατα όρια· αν η διαφορά είναι μικρότερη, καταβάλλεται το υπόλοιπο.

03

Όρια και προστασία για όσους δουλεύουν τη νύχτα

• Ο κανονικός χρόνος εργασίας τη νύχτα δεν υπερβαίνει κατά μέσο όρο τις 8 ώρες ανά 24ωρο, σε περίοδο αναφοράς μίας εβδομάδας, εκτός αν συλλογική σύμβαση εθνικού ή περιφερειακού επιπέδου ορίζει άλλη περίοδο (ΚΕΔ άρθρο 176).
• Όταν η νυχτερινή εργασία έχει ιδιαίτερους κινδύνους ή μεγάλη σωματική ή πνευματική ένταση, δεν ξεπερνά τις 8 ώρες σε κάθε 24ωρο στο οποίο γίνεται νυχτερινή εργασία.
• Ιατρική εξέταση πριν από την ανάληψη νυχτερινής εργασίας και σε τακτά διαστήματα, χωρίς κόστος για τον εργαζόμενο. Αν προκύψει πρόβλημα υγείας από τη νυχτερινή εργασία, ο εργαζόμενος μετατίθεται σε ημερήσια θέση για την οποία είναι κατάλληλος (ΚΕΔ άρθρο 177).
• Οι κίνδυνοι της νυχτερινής εργασίας εκτιμώνται στη γραπτή εκτίμηση κινδύνου του εργοδότη.

04

Κυριακή: ο κανόνας και οι εξαιρέσεις

Κατά κανόνα, τις Κυριακές και τις αργίες απαγορεύεται κάθε επαγγελματική δραστηριότητα, και κάθε εργαζόμενος έχει εβδομαδιαία ανάπαυση 24 συνεχών ωρών, την Κυριακή από 00:00 έως 24:00. Σε επιχειρήσεις που λειτουργούν όλο το 24ωρο με τρεις ομάδες εργασίας, η ανάπαυση μπορεί να μετρά από τις 06:00 της Κυριακής έως τις 06:00 της Δευτέρας (ΚΕΔ άρθρο 205).

Ο Κώδικας εξαιρεί όμως πολλούς κλάδους από την ανάπαυση της Κυριακής (ΚΕΔ άρθρο 210), ανάμεσά τους:

• ξενοδοχεία, εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία, μπαρ, καφενεία και συναφή καταστήματα·
• ιατρεία, κλινικές, νοσοκομεία και υγειονομικά ιδρύματα·
• φύλαξη (security), σε κάθε είδους επιχείρηση·
• μεταφορές, courier, logistics και κέντρα διανομής προς καταστήματα λιανικής·
• τηλεφωνικά κέντρα εξυπηρέτησης, data centers και τηλεπικοινωνίες·
• τη βιομηχανία τροφίμων και άλλες βιομηχανίες που αναφέρονται ονομαστικά.

05

Οι υποχρεωτικές αργίες

Ο Κώδικας ορίζει εννέα ημέρες υποχρεωτικής αργίας (ΚΕΔ άρθρο 203): 1 Ιανουαρίου, Θεοφάνια (6 Ιανουαρίου), 25 Μαρτίου, Δευτέρα του Πάσχα, 1 Μαΐου, Κοίμηση της Θεοτόκου (15 Αυγούστου), 28 Οκτωβρίου, 25 και 26 Δεκεμβρίου. Με υπουργική απόφαση μπορούν να ορίζονται έως πέντε ακόμη εορτές τον χρόνο, και τοπικές αργίες από τους Περιφερειάρχες.

Η αργία διαρκεί από 00:00 έως 24:00, ή από 06:00 έως 06:00 της επόμενης ημέρας σε επιχειρήσεις 24ωρης λειτουργίας με τρεις ομάδες. Τη Μεγάλη Παρασκευή τα καταστήματα δεν λειτουργούν ούτε απασχολούν προσωπικό έως τις 13:00 (ΚΕΔ άρθρο 204).

06

Προσαύξηση Κυριακής και αργίας: 75%

• Όποιος εργάζεται Κυριακή ή σε μία από τις εννέα αργίες δικαιούται προσαύξηση 75%, όπως την προβλέπει η ΚΥΑ 8900/1946 με την αυθεντική ερμηνεία της 25825/1951 — ανεξάρτητα από το κύρος της συμφωνίας για την απασχόληση αυτή (ΚΕΔ άρθρο 219).
• Οι ημερομίσθιοι που δεν εργάστηκαν σε μία από αυτές τις αργίες για λόγο που δεν οφείλεται σε αυτούς παίρνουν το ημερομίσθιό τους, χωρίς προσαύξηση.

07

Αναπληρωματική ανάπαυση μετά από Κυριακή

• Πάνω από 5 ώρες εργασίας την Κυριακή: 24 συνεχείς ώρες ανάπαυσης σε άλλη εργάσιμη ημέρα της εβδομάδας που ξεκίνησε την Κυριακή, από την ώρα που τελείωσε η εργασία (ΚΕΔ άρθρο 212).
• Έως 5 ώρες: ο εργαζόμενος μπορεί να ζητήσει ισόχρονη ανάπαυση από τον εργάσιμο χρόνο άλλης ημέρας της ίδιας εβδομάδας.
• Την ημέρα της αναπληρωματικής ανάπαυσης την ορίζει ο εργοδότης και τη γράφει στους πίνακες ωρών εργασίας.
• Όπου επιτρέπεται η εργασία την Κυριακή, σε κάθε περίοδο 7 εβδομάδων μία αναπληρωματική ανάπαυση πρέπει να πέφτει, τουλάχιστον κατά ένα οκτάωρο, σε Κυριακή — εκτός αν το πρόγραμμα εξασφαλίζει 7 Κυριακές ανάπαυσης μέσα στον χρόνο.

08

Τι σημαίνουν για το πρόγραμμα βαρδιών

• Μοιράστε τις νυχτερινές βάρδιες δίκαια και κρατήστε τις 11 ώρες ημερήσιας ανάπαυσης στην αλλαγή από νύχτα σε πρωί (ΚΕΔ άρθρο 171).
• Για κάθε Κυριακή εργασίας, βάλτε στο ίδιο πρόγραμμα την αναπληρωματική ανάπαυση της εβδομάδας.
• Σημειώστε τις αργίες στο ημερολόγιο πριν δημοσιεύσετε το πρόγραμμα.
• Μετρήστε κάθε μήνα τις νυχτερινές ώρες και τις Κυριακές και αργίες κάθε εργαζόμενου: είναι τα στοιχεία που χρειάζεται η μισθοδοσία. Το δωρεάν πρότυπο Excel του 365shift τα μετρά αυτόματα.
• Στο 365shift ορίζετε ελάχιστη ανάπαυση ανάμεσα σε βάρδιες (11 ώρες ως προεπιλογή) και αποκλείετε τις νυχτερινές βάρδιες για όποιον δεν τις κάνει· κάθε παράβαση επισημαίνεται πριν από τη δημοσίευση.