Διευθέτηση του χρόνου εργασίας και τετραήμερο: πώς δουλεύει και τι δηλώνεται

02

Τα όρια

• Έως 10 ώρες την ημέρα στην περίοδο αυξημένης απασχόλησης (ΚΕΔ άρθρο 202 §5α).
• Οι ώρες πάνω από το νόμιμο ημερήσιο ωράριο έως τις 10, και πάνω από τις 40 την εβδομάδα, δεν πληρώνονται ως υπερεργασία ή υπερωρία: δεν εφαρμόζεται το άρθρο 194 (§5α).
• Στην περίοδο αναφοράς ο μέσος όρος μένει 40 ώρες την εβδομάδα (ή το μικρότερο συμβατικό ωράριο), χωρίς να μετρούν η υπερεργασία και οι νόμιμες υπερωρίες της περιόδου μειωμένης απασχόλησης. Μαζί με αυτές, ο μέσος όρος δεν ξεπερνά τις 48 ώρες την εβδομάδα (§1γ).
• Οι κανόνες υποχρεωτικής ανάπαυσης ισχύουν πλήρως και στην περίοδο αυξημένης απασχόλησης (§1γ): 11 συνεχείς ώρες ημερήσιας ανάπαυσης, 24 + 11 ώρες εβδομαδιαίας, διάλειμμα όταν η εργασία ξεπερνά τις 4 συνεχόμενες ώρες (ΚΕΔ άρθρα 171–173).
• Στην περίοδο μειωμένης απασχόλησης, όποια ώρα ξεπερνά κατ’ εξαίρεση το συμφωνημένο μειωμένο ωράριο πληρώνεται σύμφωνα με το άρθρο 194, ως υπερεργασία ή υπερωρία (§5β).

03

Ποιος τη συμφωνεί

• Ορίζεται με επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση, ή με συμφωνία του εργοδότη με τη συνδικαλιστική οργάνωση της επιχείρησης για τα μέλη της, με το συμβούλιο εργαζομένων ή με ένωση προσώπων (ΚΕΔ άρθρο 202 §6).
• Ένωση προσώπων μπορεί να συστήσει τουλάχιστον το 25% των εργαζομένων σε επιχείρηση με περισσότερους από 20, ή το 15% σε επιχείρηση έως 20 εργαζόμενους (§6).
• Αν δεν υπάρχει κανένα από αυτά, ή δεν βρεθεί συμφωνία μαζί τους, η διευθέτηση μπορεί να εφαρμοστεί με έγγραφη συμφωνία του εργοδότη με τον εργαζόμενο (§6).
• Οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις και οι συμφωνίες της §6 κατατίθενται στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας (§10). Κλαδικές και επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις μπορούν να ορίσουν άλλο σύστημα διευθέτησης (§7).

04

Τετραήμερο

Στο πλαίσιο της διευθέτησης, πλήρης απασχόληση θεωρείται και η εργασία τεσσάρων ημερών την εβδομάδα (ΚΕΔ άρθρο 189 §2).

• Με το όριο των 10 ωρών την ημέρα, 4 × 10 = 40 ώρες: τέσσερις ημέρες καλύπτουν την πλήρη εβδομάδα.
• Χωρίς διευθέτηση, το πλήρες ημερήσιο ωράριο σε πενθήμερο είναι 8 ώρες (ΚΕΔ άρθρο 189 §1) και οι ώρες εργασίας δεν επιτρέπεται να ξεπερνούν τις 8 κάθε ημέρα (ΚΕΔ άρθρο 187).
• Στη δήλωση της διευθέτησης στο ΕΡΓΑΝΗ, το τετραήμερο αναφέρεται στις παρατηρήσεις, μαζί με την περίοδο αυξημένης και την περίοδο μειωμένης απασχόλησης (ΥΑ 40331/2019, άρθρο 2Α).

05

Δήλωση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ

• Η διευθέτηση δηλώνεται ως μεταβολή στοιχείων της εργασιακής σχέσης («Διευθέτηση του χρόνου εργασίας»), πριν εφαρμοστεί και πριν ο εργαζόμενος αναλάβει υπηρεσία (ΥΑ 40331/2019, άρθρα 2 και 2Α).
• Συμπληρώνεται το είδος — «Συλλογική Συμφωνία» ή «Ατομική Συμφωνία» — με υποχρεωτικό κείμενο στις παρατηρήσεις, και η περίοδος αναφοράς από–έως, όχι μικρότερη από μία εβδομάδα και όχι μεγαλύτερη από ένα έτος (ΥΑ 40331/2019, άρθρο 2Α).
• Μετά υποβάλλεται υποχρεωτικά δήλωση Ψηφιακής Οργάνωσης Χρόνου Εργασίας σύμφωνη με τη διευθέτηση που δηλώθηκε (ΥΑ 40331/2019, άρθρο 2Α).

06

Αμοιβή, και τι γίνεται αν η σχέση λήξει νωρίτερα

• Όσο διαρκεί η διευθέτηση, ο εργαζόμενος πληρώνεται όπως για 40 ώρες την εβδομάδα — ή για το μικρότερο εβδομαδιαίο ωράριο, αν αυτό ισχύει στην επιχείρηση (ΚΕΔ άρθρο 202 §4).
• Αν η σύμβαση λυθεί πριν ο εργαζόμενος πάρει, όλη ή μέρος, την αντιστάθμιση της περιόδου μειωμένης απασχόλησης, πληρώνεται κατά τη λύση για τις επιπλέον ώρες σύμφωνα με το άρθρο 194, δηλαδή ως υπερεργασία ή υπερωρία (§12).
• Γενικά, αν η διευθέτηση δεν εφαρμοστεί ή δεν ολοκληρωθεί για οποιονδήποτε λόγο — ιδίως παραίτηση ή απόλυση — ισχύουν πλήρως οι κανόνες για την υπέρβαση του ημερήσιου και εβδομαδιαίου ωραρίου (§8).

07

Πρόστιμα

Ανά εργαζόμενο που αφορά η παράβαση (ΥΑ 80016/2022, Παράρτημα ΙΙ):

• €1.000 όταν, κατά τη λύση της σύμβασης, δεν πληρώνονται οι επιπλέον ώρες που ο εργαζόμενος δούλεψε στη διευθέτηση.
• €1.000 για μη καταβολή της αμοιβής για υπέρβαση των χρονικών ορίων εργασίας.
• €600 όταν δεν υποβάλλεται δήλωση οργάνωσης χρόνου εργασίας για αλλαγή του ωραρίου πλήρως απασχολούμενου· €2.000 για μερικώς απασχολούμενο.

08

Διευθέτηση και πρόγραμμα βαρδιών

• Σχεδιάστε ολόκληρη την περίοδο αναφοράς πριν ξεκινήσει: πόσες εβδομάδες αιχμής, πόσες χαλαρές, και πώς βγαίνει ο μέσος όρος των 40 ωρών.
• Κρατάτε για κάθε εργαζόμενο ισοζύγιο: πόσες ώρες πάνω από τις 40 έχει δουλέψει και πόσες έχει πάρει πίσω. Αν φύγει πριν την αντιστάθμιση, οι ώρες που απομένουν πληρώνονται.
• Η ανάπαυση δεν αλλάζει: μια 10ωρη βάρδια που λήγει στις 22:00 επιτρέπει στην επόμενη να ξεκινήσει το νωρίτερο στις 09:00.
• Στο 365shift ο πίνακας ωρών δείχνει για κάθε εργαζόμενο τις ώρες εργασίας, τις νυχτερινές ώρες και τις ώρες αργίας στο διάστημα που βλέπετε στο πρόγραμμα, και ένα τετραήμερο αποθηκεύεται ως πρότυπο εβδομάδας για να εφαρμόζεται ξανά. Ισοζύγιο διευθέτησης και δήλωση της διευθέτησης στο ΕΡΓΑΝΗ το 365shift δεν κάνει: τα κρατάτε εσείς ή ο λογιστής σας.