Συστήματα βαρδιών: 2-2-3, 4-4, κυλιόμενο 8ωρο — και τι επιτρέπει ο νόμος

02

Συστήματα με βάρδιες 8 ωρών

• Σταθερό 5/2: πέντε βάρδιες και δύο ρεπό, στην ίδια βάρδια κάθε εβδομάδα. Μέσος όρος 40 ώρες.
• Κυλιόμενο ανά εβδομάδα: μία εβδομάδα πρωί, μία απόγευμα, μία νύχτα, πάντα προς τα εμπρός. Μέσος όρος 40 ώρες σε πενθήμερο.
• 2-2-2-2: δύο πρωινά, δύο απογεύματα, δύο νύχτες, δύο ρεπό. Κύκλος 8 ημερών, 4 ομάδες για 24/7, μέσος όρος 42 ώρες.
• Continental: κύκλος 28 ημερών με 21 βάρδιες για κάθε ομάδα (π.χ. ΠΠΑΑΝΝΝ, 2 ρεπό, ΠΠΑΑΑΝΝ, 2 ρεπό, ΠΠΠΑΑΝΝ, 3 ρεπό), 4 ομάδες, μέσος όρος 42 ώρες — με ομάδες των 7 συνεχόμενων βαρδιών.

03

Συστήματα με βάρδιες 12 ωρών και 24/48

• 2-2-3 (γνωστό και ως Panama ή Pitman): 2 ημέρες εργασίας, 2 ρεπό, 3 εργασίας, 2 ρεπό, 2 εργασίας, 3 ρεπό. Κύκλος 14 ημερών, 4 ομάδες, μέσος όρος 42 ώρες.
• 4-4: τέσσερις βάρδιες 12 ωρών και τέσσερα ρεπό. Κύκλος 8 ημερών, 4 ομάδες, μέσος όρος 42 ώρες.
• DuPont: 4 νύχτες, 3 ρεπό, 3 ημέρες, 1 ρεπό, 3 νύχτες, 3 ρεπό, 4 ημέρες, 7 ρεπό. Κύκλος 28 ημερών, 4 ομάδες, μέσος όρος 42 ώρες.
• 24/48: 24 ώρες εργασίας και 48 ελεύθερες. Μέσος όρος 56 ώρες την εβδομάδα.

04

Τι ελέγχει ο νόμος σε κάθε σύστημα

• Πλήρης απασχόληση 40 ώρες την εβδομάδα: 8 ώρες την ημέρα σε πενθήμερο ή 6 ώρες και 40 λεπτά σε εξαήμερο (ΚΕΔ άρθρο 189).
• Ανώτατο όριο 8 ώρες κάθε ημέρα και 48 κάθε εβδομάδα (ΚΕΔ άρθρο 187)· η εβδομάδα είναι από Δευτέρα 00:01 έως Κυριακή 24:00 (άρθρο 170).
• Έως 48 ώρες την εβδομάδα κατά μέσο όρο σε κάθε τετράμηνο, μαζί με τις υπερωρίες (ΚΕΔ άρθρο 174).
• Τουλάχιστον 11 συνεχείς ώρες ημερήσιας ανάπαυσης (άρθρο 171) και 24 συνεχείς ώρες εβδομαδιαίας, συν τις 11 (άρθρο 173).
• Τη νύχτα (22:00–06:00), ο κανονικός χρόνος εργασίας δεν ξεπερνά κατά μέσο όρο τις 8 ώρες ανά 24ωρο σε περίοδο μίας εβδομάδας (ΚΕΔ άρθρο 176).
• Με διευθέτηση του χρόνου εργασίας, έως 10 ώρες την ημέρα χωρίς υπερεργασία ή υπερωρία, αν ο μέσος όρος της περιόδου μένει στις 40 ώρες (ΚΕΔ άρθρο 202).
• Στις εργασίες που λόγω της φύσης τους πρέπει να λειτουργούν συνεχώς με διαδοχικές ομάδες, επιτρέπεται υπέρβαση του ορίου του άρθρου 187, αν ο μέσος όρος δεν ξεπερνά τις 48 ώρες, η ομάδα της νύχτας περνά σε ημερήσιες ώρες κάθε εβδομάδα και όποια ομάδα δουλεύει Κυριακή παίρνει 24ωρη ανάπαυση άλλη μέρα (ΚΕΔ άρθρο 201).
• Στη φύλαξη, οι κανόνες για ανάπαυση, διάλειμμα και νυχτερινή εργασία μπορούν να προσαρμοστούν μόνο με συλλογική σύμβαση ή συμφωνία με το συμβούλιο εργαζομένων και με ισοδύναμη αντισταθμιστική ανάπαυση (ΚΕΔ άρθρο 182).

05

Ποιο σύστημα χωρά στα όρια

• Σταθερό 5/2 και εβδομαδιαίο κυλιόμενο 8ωρο: μέσα στα όρια όπως περιγράφονται. Η αλλαγή προς τα εμπρός (πρωί → απόγευμα → νύχτα) αφήνει άνετα τις 11 ώρες· η αλλαγή προς τα πίσω, από απόγευμα που λήγει 22:00 σε πρωί 06:00, αφήνει μόνο 8.
• 2-2-2-2 και Continental: μέσος όρος 42 ώρες, άρα 2 ώρες την εβδομάδα πάνω από τις 40 — υπερεργασία με +20% (ΚΕΔ άρθρο 194) ή διευθέτηση που φέρνει τον μέσο όρο στις 40. Ευθυγραμμίστε τον κύκλο με την εβδομάδα Δευτέρα–Κυριακή, ώστε καμία εβδομάδα να μην ξεπερνά τις 48 ώρες και κάθε εβδομάδα να έχει την 24ωρη ανάπαυσή της.
• Συστήματα 12 ωρών (2-2-3, 4-4, DuPont): η βάρδια 12 ωρών ξεπερνά το όριο των 8 ωρών του άρθρου 187 και το όριο των 10 ωρών της διευθέτησης. Νόμιμη βάση για τακτική υπέρβαση του 8ώρου είναι οι εργασίες συνεχούς λειτουργίας του άρθρου 201 — που θέλει εναλλαγή νύχτας και ημέρας κάθε εβδομάδα, ενώ τα 2-2-3 και 4-4 την αλλάζουν κάθε δύο εβδομάδες ή κάθε 8 ημέρες.
• 24/48: μέσος όρος 56 ώρες, πάνω από τις 48 του άρθρου 174.

06

Καλές πρακτικές για την υγεία

Η βρετανική Health and Safety Executive συνιστά, μεταξύ άλλων:

• να αποφεύγονται οι μόνιμες νυχτερινές βάρδιες·
• η εναλλαγή να γίνεται κάθε 2–3 ημέρες ή κάθε 3–4 εβδομάδες, αλλιώς προς τα εμπρός·
• βάρδιες έως 12 ώρες μαζί με την υπερωρία, ή έως 8 όταν είναι νυχτερινές ή η εργασία απαιτητική·
• έως 2–3 συνεχόμενες νυχτερινές ή μεγάλες βάρδιες, και δύο νύχτες πλήρους ύπνου στην αλλαγή από ημέρα σε νύχτα και αντίστροφα.

07

Πώς το στήνετε στο 365shift

• Αποθηκεύετε τις βάρδιες μιας εβδομάδας ως πρότυπο και το εφαρμόζετε σε άλλες εβδομάδες· ή αντιγράφετε μια εβδομάδα ή έναν μήνα και τα επικολλάτε, κρατώντας αν θέλετε τους ίδιους ανθρώπους.
• Το αυτόματο γέμισμα του AI Scheduler στοχεύει στο κυλιόμενο 2-2-2-2 για όσους δεν έχουν περιορισμούς βάρδιας.
• Ο κανόνας ελάχιστης ανάπαυσης (11 ώρες ως προεπιλογή) επισημαίνει κάθε βάρδια που δεν τον τηρεί, και ο κανόνας «μέγιστες ώρες την εβδομάδα» δεν αφήνει το αυτόματο γέμισμα να τον ξεπεράσει.