Ειδικές άδειες εργαζομένων: γάμου, πατρότητας, μητρότητας, γονική, φροντίδας και οι υπόλοιπες

02

Άδεια γάμου

Για γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, 6 εργάσιμες ημέρες με αποδοχές σε εξαήμερο και 5 σε πενθήμερο. Η άδεια αυτή δεν υπολογίζεται στην κανονική ετήσια άδεια (ΚΕΔ άρθρο 241).

03

Άδεια πατρότητας: 14 εργάσιμες

• Κάθε εργαζόμενος πατέρας δικαιούται 14 εργάσιμες ημέρες με αποδοχές, που λαμβάνονται με τη γέννηση: είτε 2 ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού και οι υπόλοιπες 12 μέσα σε 30 ημέρες από τη γέννηση, ολόκληρες ή τμηματικά, είτε όλες μετά τη γέννηση (ΚΕΔ άρθρο 230 §1).
• Ο εργοδότης τη χορηγεί υποχρεωτικά, χωρίς προϋπόθεση προϋπηρεσίας ή οικογενειακής κατάστασης (§2). Ο εργαζόμενος ενημερώνει τον εργοδότη για την πιθανή ημέρα τοκετού (§1).
• Σε υιοθεσία ή αναδοχή παιδιού έως 8 ετών, χορηγείται από την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια (§3).

04

Άδεια μητρότητας και ειδική παροχή

• Η άδεια μητρότητας διαρκεί 17 εβδομάδες: 8 υποχρεωτικά πριν από την πιθανή ημερομηνία τοκετού και 9 μετά. Αν ο τοκετός γίνει νωρίτερα, το υπόλοιπο δίνεται μετά, ώστε να συμπληρωθούν οι 17 εβδομάδες (ΚΕΔ άρθρο 236 §1).
• Η μητέρα που υιοθετεί ή γίνεται ανάδοχος παιδιού έως 8 ετών, καθώς και η τεκμαιρόμενη μητέρα σε παρένθετη μητρότητα, δικαιούται το μεταγεννητικό τμήμα της άδειας (§2).
• Μετά τη λήξη της άδειας λοχείας — και της ισόχρονης άδειας με μειωμένο ωράριο, αν τη λάβει — η μητέρα που είναι ασφαλισμένη στον e-ΕΦΚΑ και έλαβε επίδομα κυοφορίας και λοχείας δικαιούται ειδική άδεια προστασίας μητρότητας 9 μηνών· η ΔΥΠΑ καταβάλλει μηνιαίως ποσό ίσο με τον κατώτατο μισθό, με αναλογία δώρων και επιδόματος άδειας (ΚΕΔ άρθρο 238).

05

Άδεια φροντίδας τέκνου: μία ώρα λιγότερη την ημέρα

• Για 30 μήνες μετά την άδεια μητρότητας, την ειδική παροχή ή τη γονική άδεια, ένας από τους δύο γονείς — εναλλακτικά μεταξύ τους — έρχεται μία ώρα αργότερα, φεύγει μία ώρα νωρίτερα ή διακόπτει την εργασία για μία ώρα κάθε ημέρα, όπως ζητήσει (ΚΕΔ άρθρο 239 §1).
• Με συμφωνία, το μειωμένο ωράριο μπορεί να δοθεί αλλιώς: 2 ώρες λιγότερες την ημέρα για 12 μήνες και μία για 6 μήνες, ολόκληρες ημέρες άδειας μέσα στην εβδομάδα, συνεχόμενη άδεια ίσης διάρκειας ή όπως αλλιώς συμφωνήσουν (§1).
• Δίνεται με αποδοχές και θεωρείται χρόνος εργασίας (§3). Στη μερική απασχόληση, αναλογικά με το ημερήσιο ωράριο (§4).

06

Γονική άδεια: 4 μήνες

• Κάθε γονέας έχει ατομικό δικαίωμα σε γονική άδεια 4 μηνών, συνεχόμενα ή τμηματικά, μέχρι το παιδί να γίνει 8 ετών, αφού συμπληρώσει ένα έτος στον ίδιο εργοδότη (ΚΕΔ άρθρο 231 §§1–2).
• Για τους 2 πρώτους μήνες η ΔΥΠΑ καταβάλλει επίδομα ίσο με τον κατώτατο μισθό, με αναλογία δώρων και επιδόματος άδειας (§3).
• Η αίτηση υποβάλλεται τουλάχιστον έναν μήνα πριν, εκτός από έκτακτους λόγους. Ο εργοδότης απαντά μέσα σε έναν μήνα και χορηγεί την άδεια στον χρόνο που ζητήθηκε, εκτός αν θα διατάρασσε σοβαρά τη λειτουργία της επιχείρησης — τότε τεκμηριώνει γραπτώς την αναβολή — και σε κάθε περίπτωση μέσα σε δύο μήνες από την αίτηση (§6).
• Μπορεί να δοθεί και ευέλικτα, π.χ. ως μειωμένο ημερήσιο ωράριο ή ως ημέρες άδειας μέσα στην εβδομάδα ή τον μήνα (§6).
• Αναρτάται στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ (§7), μετρά ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας (§11), και μετά ο εργαζόμενος επιστρέφει στην ίδια ή ισοδύναμη θέση (§10).

07

Φροντιστή, ανωτέρα βία, ασθένεια και νοσηλεία παιδιού

• Άδεια φροντιστή: όποιος έχει συμπληρώσει 6 μήνες εργασίας δικαιούται έως 5 εργάσιμες τον χρόνο για να φροντίσει συγγενή ή πρόσωπο του ίδιου νοικοκυριού που έχει ανάγκη σημαντικής φροντίδας για σοβαρό ιατρικό λόγο, με ιατρική γνωμάτευση (ΚΕΔ άρθρα 229 και 232). Το άρθρο 232 δεν ορίζει αποδοχές.
• Ανωτέρα βία: ο γονέας ή ο φροντιστής απουσιάζει έως 2 φορές τον χρόνο, έως μία εργάσιμη κάθε φορά, με αποδοχές, για επείγον οικογενειακό ζήτημα — ασθένεια ή ατύχημα που απαιτεί την άμεση παρουσία του εργαζόμενου, με γνωμάτευση νοσοκομείου ή θεράποντος γιατρού (ΚΕΔ άρθρο 233).
• Ασθένεια παιδιού ή άλλου εξαρτώμενου μέλους: έως 6 εργάσιμες τον χρόνο χωρίς αποδοχές, εφάπαξ ή τμηματικά· 8 με δύο παιδιά, 14 με περισσότερα (ΚΕΔ άρθρο 244).
• Σοβαρά νοσήματα παιδιού (π.χ. νεοπλασματική ασθένεια, μεταμόσχευση, αιμοκάθαρση): 10 εργάσιμες τον χρόνο με αποδοχές, αφού εξαντληθούν άλλες σχετικές άδειες με αποδοχές εκτός της κανονικής. Νοσηλεία παιδιού: όσο διαρκεί, έως 30 εργάσιμες τον χρόνο, χωρίς αποδοχές (ΚΕΔ άρθρο 245).

08

Σχολείο, εξετάσεις, μονογονεϊκές οικογένειες, πένθος

• Σχολική επίδοση: έως 4 εργάσιμες τον χρόνο για κάθε παιδί έως 18 ετών, σε ώρες ή ολόκληρες ημέρες, χωρίς περικοπή αποδοχών και μετά από άδεια του εργοδότη (ΚΕΔ άρθρο 240).
• Προγεννητικές εξετάσεις που πρέπει να γίνουν σε ώρα εργασίας: απαλλαγή χωρίς περικοπή αποδοχών, με προηγούμενη ενημέρωση του εργοδότη. Γυναικολογικός έλεγχος: μία ημέρα τον χρόνο με αποδοχές (ΚΕΔ άρθρο 242).
• Γονείς σε χηρεία και άγαμοι γονείς με την αποκλειστική επιμέλεια: 6 εργάσιμες τον χρόνο με αποδοχές, πέρα από τις υπόλοιπες άδειες· 8 με τρία ή περισσότερα παιδιά (ΚΕΔ άρθρο 247).
• Θάνατος τέκνου: 20 ημέρες με αποδοχές (ΚΕΔ άρθρο 246).
• Γονείς παιδιού με αναπηρία, σε επιχείρηση με τουλάχιστον 50 άτομα: μπορούν να ζητήσουν μία ώρα λιγότερη εργασία την ημέρα, με ανάλογη περικοπή αποδοχών (ΚΕΔ άρθρο 243).

09

Αίτημα για ευέλικτη εργασία

Γονείς παιδιών έως 12 ετών και φροντιστές με 6 μήνες εργασίας μπορούν να ζητήσουν, για λόγους φροντίδας, τηλεργασία, ευέλικτο ωράριο ή μερική απασχόληση. Ο εργοδότης εξετάζει το αίτημα μέσα σε έναν ημερολογιακό μήνα και τεκμηριώνει κάθε απόρριψη ή αναβολή· όταν η ρύθμιση έχει ορισμένη διάρκεια, ο εργαζόμενος επιστρέφει μετά στην αρχική μορφή απασχόλησης (ΚΕΔ άρθρο 234).

10

Δήλωση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ

Οι άδειες που χορηγούνται δηλώνονται απογραφικά στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, μέσα στον επόμενο ημερολογιακό μήνα από τον μήνα χορήγησης: για κάθε εργαζόμενο οι ημερομηνίες, οι ημέρες και ο τύπος της άδειας, και για ωροάδεια οι ώρες (ΥΑ 32689/2025). Η γονική άδεια αναρτάται στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ (ΚΕΔ άρθρο 231 §7).

11

Πρόστιμα

Ανά εργαζόμενο που αφορά η παράβαση (ΥΑ 80016/2022, Παράρτημα ΙΙ):

• €4.000 για μη χορήγηση άδειας μητρότητας, και €3.000 για μη χορήγηση της ειδικής άδειας προστασίας μητρότητας.
• €3.000 για μη χορήγηση άδειας πατρότητας, γονικής άδειας ή του μειωμένου ωραρίου φροντίδας παιδιού.
• €3.000 για απασχόληση εργαζόμενου όσο παίρνει επίδομα της ΔΥΠΑ για γονική άδεια ή ειδική παροχή μητρότητας.
• €4.000 για απόλυση χωρίς σπουδαίο λόγο εγκύου ή πατέρα νεογέννητου, για απόλυση επειδή ο εργαζόμενος ζήτησε ή πήρε άδεια, και για μη επιστροφή στην ίδια ή ισοδύναμη θέση μετά την άδεια.

12

Ειδικές άδειες και πρόγραμμα βαρδιών

• Ζητήστε έγκαιρα την πιθανή ημερομηνία τοκετού: η άδεια μητρότητας ξεκινά 8 εβδομάδες πριν, η άδεια πατρότητας μπορεί να ξεκινήσει 2 ημέρες πριν.
• Η γονική άδεια ζητείται τουλάχιστον έναν μήνα νωρίτερα — αρκετός χρόνος για αντικαταστάτη.
• Το μειωμένο ωράριο φροντίδας τέκνου αλλάζει τη βάρδια κάθε ημέρας για 30 μήνες: προγραμματίστε τη μικρότερη βάρδια και δηλώστε το νέο ωράριο στο ΕΡΓΑΝΗ πριν εφαρμοστεί.
• Στο 365shift ο εργαζόμενος ζητά άδεια από το κινητό ή τον υπολογιστή, και ο διαχειριστής την εγκρίνει ή την απορρίπτει με αιτιολογία.
• Στο πρόγραμμα γράψτε την άδεια με τον τίτλο της — π.χ. «ΑΔΕΙΑ ΓΑΜΟΥ», «ΑΔΕΙΑ ΠΑΤΡΟΤΗΤΑΣ», «ΓΟΝΙΚΗ ΑΔΕΙΑ». Κάθε τίτλος με τη λέξη «ΑΔΕΙΑ» μετρά ως άδεια και όχι ως εργασία στις ώρες, στην ανάπαυση και στους κανόνες.
• Με το πρόσθετο ΕΡΓΑΝΗ, οι τίτλοι που αντιστοιχούν χωρίς αμφιβολία σε έναν τύπο — κανονική, αναρρωτική, γονική, μητρότητας, πατρότητας, γάμου, αιμοδοτική, άνευ αποδοχών, εκλογική — δηλώνονται στο ΕΡΓΑΝΗ με τον κωδικό τους όταν υποβάλετε το πρόγραμμα. Όσες δεν αντιστοιχούν με βεβαιότητα σε έναν από αυτούς — π.χ. ωροάδεια, ασθένεια παιδιού, ειδική παροχή μητρότητας, άδεια φροντιστή — δεν στέλνονται: εμφανίζονται ως μη δηλωμένες, για να τις δηλώσετε εσείς.