Μερική και εκ περιτροπής απασχόληση: σύμβαση, ωράριο, επιπλέον ώρες και ΕΡΓΑΝΗ

Τι πρέπει να γράφει η σύμβαση, γιατί το ωράριο του μερικώς απασχολούμενου δεν σπάει, πόσο πληρώνεται κάθε επιπλέον ώρα, πότε ο εργοδότης μπορεί να επιβάλει εκ περιτροπής εργασία, τι δηλώνεται στο ΕΡΓΑΝΗ και τι πρόστιμο έχει κάθε παράβαση — σύμφωνα με το άρθρο 113 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025).

Ενημερώθηκε: 7 Οκτωβρίου 2026 365shift

Μερική ή εκ περιτροπής;

Μερική απασχόληση: ώρες εργασίας λιγότερες από το κανονικό ωράριο του συγκρίσιμου εργαζόμενου πλήρους απασχόλησης, σε ημερήσια, εβδομαδιαία, δεκαπενθήμερη ή μηνιαία βάση (ΚΕΔ άρθρο 113 §2).
Εκ περιτροπής απασχόληση: λιγότερες ημέρες την εβδομάδα, λιγότερες εβδομάδες τον μήνα ή λιγότερους μήνες τον χρόνο — ή συνδυασμός τους — με πλήρες ημερήσιο ωράριο (ΚΕΔ άρθρο 113 §3).
Συγκρίσιμος είναι ο εργαζόμενος πλήρους απασχόλησης της ίδιας επιχείρησης με ίδια ή παρόμοια καθήκοντα· αν δεν υπάρχει, η σύγκριση γίνεται με τη συλλογική ρύθμιση που θα ίσχυε για πλήρη απασχόληση (§2).

Τι γράφει η σύμβαση

Η έγγραφη σύμβαση περιλαμβάνει (ΚΕΔ άρθρο 113 §5):

Τα στοιχεία ταυτότητας των συμβαλλομένων.
Τον τόπο εργασίας και την έδρα της επιχείρησης ή τη διεύθυνση του εργοδότη.
Τον χρόνο απασχόλησης, τον τρόπο κατανομής του και τις περιόδους εργασίας.
Τον τρόπο αμοιβής.
Τους όρους τροποποίησης της σύμβασης, αν υπάρχουν.

Το ωράριο: συνεχόμενο, μία φορά την ημέρα

Όταν η μερική απασχόληση έχει μικρότερο ημερήσιο ωράριο, η εργασία παρέχεται συνεχόμενα και μία φορά την ημέρα (ΚΕΔ άρθρο 113 §7). Δεν μπαίνει δηλαδή σπαστό ωράριο, για παράδειγμα δύο ώρες το πρωί και δύο το βράδυ.
Εξαιρούνται οι οδηγοί και οι συνοδοί σχολικών μεταφορών σε ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, παιδικούς σταθμούς και νηπιαγωγεία, και οι καθηγητές φροντιστηρίων ξένων γλωσσών και μέσης εκπαίδευσης (§7).
Η εργασία την Κυριακή, τις αργίες και τη νύχτα πληρώνεται με τη νόμιμη προσαύξηση και στους μερικώς απασχολούμενους (§6).

Επιπλέον ώρες: +12% και δικαίωμα άρνησης

Αν χρειαστεί εργασία πέρα από τη συμφωνημένη, ο εργαζόμενος την παρέχει αν μπορεί και η άρνησή του θα ήταν αντίθετη με την καλή πίστη (ΚΕΔ άρθρο 113 §11).
Κάθε επιπλέον ώρα πληρώνεται με προσαύξηση 12% στη συμφωνημένη αμοιβή (§11).
Μπορεί να αρνηθεί όταν η πρόσθετη εργασία γίνεται κατά συνήθη τρόπο (§11).
Οι επιπλέον ώρες φτάνουν το πολύ το πλήρες ημερήσιο ωράριο του συγκρίσιμου εργαζόμενου. Μπορούν να μπουν και σε ώρα που δεν συνεχίζει το συμφωνημένο ωράριο της ημέρας, μόνο αν συμφωνεί ο εργαζόμενος και με την επιφύλαξη της ημερήσιας ανάπαυσης (§11).
Ο εκ περιτροπής απασχολούμενος μπορεί να δουλέψει πέρα από το πλήρες ημερήσιο ωράριο με τα όρια και την αμοιβή της υπερωρίας (§3).

Εκ περιτροπής με απόφαση του εργοδότη: έως 9 μήνες

Αν περιοριστούν οι δραστηριότητές του, ο εργοδότης μπορεί, αντί για απόλυση, να επιβάλει εκ περιτροπής απασχόληση για έως 9 μήνες στο ίδιο ημερολογιακό έτος, μόνο αφού ενημερώσει και διαβουλευτεί με τους εκπροσώπους των εργαζομένων (ΚΕΔ άρθρο 113 §3).
Εκπρόσωποι είναι, με αυτή τη σειρά: η πιο αντιπροσωπευτική συνδικαλιστική οργάνωση της επιχείρησης, οι υπόλοιπες συνδικαλιστικές οργανώσεις της, το συμβούλιο εργαζομένων· αν δεν υπάρχει κανένα, όλοι οι εργαζόμενοι, με ανακοίνωση σε εμφανές σημείο (§4).
Αν η απόφαση δεν γνωστοποιηθεί στην Επιθεώρηση Εργασίας μέσα σε 8 ημέρες, τεκμαίρεται πλήρης απασχόληση (§3).

Ίση μεταχείριση, αποδοχές, άδεια, μετατροπή

Οι μερικώς απασχολούμενοι δεν αντιμετωπίζονται δυσμενώς σε σχέση με τους συγκρίσιμους πλήρους απασχόλησης, εκτός αν υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι, όπως η διαφορά στο ωράριο (ΚΕΔ άρθρο 113 §2).
Οι αποδοχές υπολογίζονται όπως του συγκρίσιμου εργαζόμενου και αντιστοιχούν στις ώρες της μερικής απασχόλησης (§9). Έχουν ετήσια άδεια και επίδομα άδειας με τις αποδοχές που θα έπαιρναν αν δούλευαν (§10).
Η απόλυση επειδή ο εργαζόμενος δεν δέχτηκε πρόταση για μερική απασχόληση είναι άκυρη (§8).
Σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 20 εργαζόμενους, ο πλήρως απασχολούμενος μπορεί μετά από ένα ημερολογιακό έτος να ζητήσει μετατροπή σε μερική, με δικαίωμα επιστροφής σε πλήρη. Ο εργοδότης αρνείται μόνο για επιχειρησιακές ανάγκες· αν δεν απαντήσει γραπτώς σε έναν μήνα, το αίτημα θεωρείται αποδεκτό (§12).
Ο μερικώς απασχολούμενος έχει προτεραιότητα για θέση πλήρους απασχόλησης στην ίδια επιχείρηση, με ίσους όρους, και ο χρόνος του μετρά ως προϋπηρεσία (§13).

Δήλωση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ

Στα στοιχεία της εργασιακής σχέσης δηλώνεται το συμβατικό εβδομαδιαίο ωράριο πλήρους, μειωμένης ή εκ περιτροπής απασχόλησης, μαζί με τις ώρες πλήρους απασχόλησης που ισχύουν βάσει συλλογικής σύμβασης (ΥΑ 40331/2019, άρθρο 2Α).
Οι αλλαγές δηλώνονται ως μεταβολή — «Μετατροπή πλήρους απασχόλησης σε μερική», «Μετατροπή πλήρους σε εκ περιτροπής», «Μετατροπή πλήρους σε εκ περιτροπής (μονομερώς)», «Μετατροπή μερικής (ή εκ περιτροπής) απασχόλησης σε πλήρη» — πριν εφαρμοστούν και πριν ο εργαζόμενος αναλάβει υπηρεσία (ΥΑ 40331/2019, άρθρα 2 και 2Α).
Στην ανάλυση απασχόλησης κάθε ημέρας, οι ημέρες που ο εκ περιτροπής απασχολούμενος δεν δουλεύει δηλώνονται «Μη Εργασία» — η επιλογή επιτρέπεται μόνο για εκ περιτροπής απασχόληση (ΥΑ 40331/2019, άρθρο 2Α).

Πρόστιμα

Τα ποσά είναι της ΥΑ 80016/2022:

Μη υποβολή δήλωσης οργάνωσης χρόνου εργασίας όταν αλλάζει το ωράριο μερικώς απασχολούμενου: €2.000 ανά εργαζόμενο — έναντι €600 για πλήρως απασχολούμενο (Παράρτημα ΙΙ).
Μη καταβολή της προσαύξησης 12%: €2.000 ανά εργαζόμενο (Παράρτημα ΙΙ).
Απόλυση επειδή ο εργαζόμενος δεν δέχτηκε πρόταση για μερική απασχόληση: €2.000 ανά εργαζόμενο (Παράρτημα ΙΙ).
Σπάσιμο του ωραρίου μερικώς απασχολούμενου: €950 ανά εργαζόμενο (Παράρτημα ΙΙ).
Εκ περιτροπής απασχόληση πάνω από 9 μήνες στο ημερολογιακό έτος: πρόστιμο ανά παράβαση ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, από €1.000 έως 10 εργαζόμενους ως €4.000 πάνω από 250 (Παράρτημα Ι).

Μερικώς απασχολούμενοι και πρόγραμμα βαρδιών

Κάθε βάρδια μερικώς απασχολούμενου είναι ένα συνεχόμενο κομμάτι μέσα στην ημέρα· αν χρειάζεστε κάλυψη πρωί και βράδυ, μοιράστε την σε δύο ανθρώπους.
Μετράτε τις ώρες του σε σχέση με τη σύμβασή του, όχι με τις 40: κάθε ώρα πάνω από τη συμφωνημένη πληρώνεται +12%.
Δηλώνετε στο ΕΡΓΑΝΗ κάθε αλλαγή του ωραρίου του πριν ξεκινήσει· το πρόστιμο για μερικώς απασχολούμενο είναι πολλαπλάσιο από ό,τι για πλήρως απασχολούμενο.
Στο 365shift, με το πρόσθετο ΕΡΓΑΝΗ, το καθεστώς απασχόλησης (πλήρης, μερική, εκ περιτροπής), οι εβδομαδιαίες ώρες και το διάλειμμα καταχωρίζονται στα στοιχεία ΕΡΓΑΝΗ του εργαζόμενου και στέλνονται με την αναγγελία πρόσληψης.
Για να μην ξεπεραστούν οι ώρες της σύμβασης, ορίστε στον εργαζόμενο κανόνα «Μέγιστες ώρες / εβδομάδα» για την ομάδα όπου δουλεύει: το αυτόματο γέμισμα και οι προτάσεις αντικαταστατών δεν τον ξεπερνούν.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζεται γραπτή σύμβαση για μερική απασχόληση;

Ναι. Χωρίς έγγραφη ατομική σύμβαση τεκμαίρεται πλήρης απασχόληση (ΚΕΔ άρθρο 113 §1). Το ίδιο ισχύει για την εκ περιτροπής απασχόληση (§3).

Μπορεί ο μερικώς απασχολούμενος να δουλέψει σπαστό ωράριο;

Όχι, όταν έχει μειωμένο ημερήσιο ωράριο: η εργασία του είναι συνεχόμενη και μία φορά την ημέρα, με λίγες εξαιρέσεις (ΚΕΔ άρθρο 113 §7). Το πρόστιμο είναι €950 ανά εργαζόμενο (ΥΑ 80016/2022).

Πόσο πληρώνονται οι επιπλέον ώρες του μερικώς απασχολούμενου;

Με προσαύξηση 12% στη συμφωνημένη αμοιβή για κάθε επιπλέον ώρα, έως το πλήρες ημερήσιο ωράριο του συγκρίσιμου εργαζόμενου (ΚΕΔ άρθρο 113 §11).

Μπορεί ο μερικώς απασχολούμενος να αρνηθεί τις επιπλέον ώρες;

Ναι, όταν η πρόσθετη εργασία γίνεται κατά συνήθη τρόπο. Αλλιώς την παρέχει αν μπορεί και η άρνηση θα ήταν αντίθετη με την καλή πίστη (ΚΕΔ άρθρο 113 §11).

Πόσο μπορεί να διαρκέσει η εκ περιτροπής που επιβάλλει ο εργοδότης;

Έως 9 μήνες στο ίδιο ημερολογιακό έτος, όταν περιορίζονται οι δραστηριότητες, μετά από ενημέρωση και διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων (ΚΕΔ άρθρο 113 §3).

Μπορώ να ζητήσω να περάσω σε μερική απασχόληση;

Σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 20 εργαζόμενους, μετά από ένα ημερολογιακό έτος, με δικαίωμα επιστροφής σε πλήρη. Αν ο εργοδότης δεν απαντήσει γραπτώς σε έναν μήνα, το αίτημα θεωρείται αποδεκτό (ΚΕΔ άρθρο 113 §12).

Πρόγραμμα βαρδιών και Ψηφιακή Κάρτα σε ένα σύστημα

Το 365shift φτιάχνει το πρόγραμμα με τους κανόνες σας, το δηλώνει στο ΕΡΓΑΝΗ ως Οργάνωση Χρόνου Εργασίας και υποβάλλει την κάρτα από τα χτυπήματα των εργαζομένων στο κινητό.

Δείτε τις τιμές

Πηγές

Οι νομικές αναφορές του οδηγού βασίζονται στα παρακάτω επίσημα κείμενα. Ο οδηγός δεν αποτελεί νομική συμβουλή· για την περίπτωσή σας συμβουλευτείτε λογιστή ή δικηγόρο.

Δείτε επίσης